Zona nedir? Zona belirtileri ve tedavisi

Toplum sağlığı açısından önemli bir deri hastalığı olan Zona, genellikle 50 yaş üzerindeki kişilerde ortaya çıksa da her yaşta görülebilir. 70 yaşından sonra dört kişiden birinde, 80 yaş üzerindeki her iki kişiden birinde görülen zonanın en önemli nedeni ise yaşlanma ile bağışıklık sisteminin baskılanmasıdır. Su çiçeğine neden olan “Varisella Zoster” virüsünün sebep olduğu ikincil bir hastalık olan zona, halk arasında “Gece yanığı” olarak adlandırılmaktadır. Memorial Sağlık Grubu Dermatoloji Bölümü Uzmanları, zona ve tedavisi hakkında bilgi verdi.

İçindekiler

Zona nedir?

Zona çocuklukta geçirilen su çiçeği hastalığına neden olan “Varisella Zoster” isimli virüsün çoğunlukla ileri yaşlarda meydana getirdiği ikincil bir hastalıktır.  Zona, hem deriyi hem de sinirleri tutan viral bir enfeksiyondur. Geçmişte su çiçeği hastalığı geçiren herkeste zona hastalığı görülme ihtimali bulunmaktadır. 

Zona hastalığının nedenleri nelerdir?

Çocukken vücuda alınan su çiçeği virüsü (Variselle Zoster), yıllar içerisinde uykuya yatar. Uzun süre inaktif şekilde yaşayan bu virüs ağır grip, idrar yolları enfeksiyonları, AIDS ya da kanser gibi bağışıklık sistemini zayıflatan herhangi bir hastalık durumunda, genellikle de 50 yaşın üzerindeki kişilerde yeniden aktif hale gelerek, zona hastalığına neden olmaktadır.

Halk arasında gece yanığı olarak da bilinen zona hastalığının oluşmasındaki en önemli faktör yaşlanmadır. Zona olan vakaların yüzde 70’i 50 yaş üzerindeki kişilerden oluşur. 80 yaşına gelen bir kişinin zona olma ihtimali yüzde 50 oranındadır. Yani 80 yaşın üzerindeki her iki kişiden biri zona olmaktadır.

Zonanın belirtileri nelerdir?

Zona belirtilerinin şiddeti ve süresi hastanın bağışıklık sisteminin durumuna ve yaşına bağlı olarak değişiklik gösterir. Hastalık genellikle vücudun bir yarısında, sinir yolları boyunca dağılan ağrı ile başlar. Daha sonra içi su dolu kesecikler şeklinde ağrılı, yanık gibi bir deri döküntüsü oluşur. Döküntülerde kaşıntı ve yanma hissi de olabilir.  Bu hastalığa gece yanığı denmesinin sebebi yanık gibi bir görüntü oluşmasından kaynaklanmaktadır. Zonanın oldukça ağrılı bir hastalık olduğu unutulmamalıdır.

Zona tanısı nasıl konulur?

Zona hastalığının tanısı genellikle muayene ile konulmaktadır. Muayene ile tanı konulamayan çok nadir vakalarda ise laboratuvar testi uygulanır. Tzank testi denilen bu yöntemde, lezyondan bir kazıntı örneği alınıp, özel boyama yöntemlerinden sonra mikroskop altında incelenir. Döküntü olmadan sadece ağrı, zona hastalığının tanısı için yeterli değildir. Çünkü hastalığın bu ilk evresindeki ağrılar, başka sebeplerle oluşan ağrılarla karıştırılabilir. Tanının konulması için mutlaka deri döküntüsünün başlaması gerekmektedir.

Zona tedavisi nasıl yapılmaktadır?

Zona hastalığında erken tanı ve tedavi çok büyük önem taşımaktadır. Döküntülerin ortaya çıkmasından itibaren ilk 72 saat içerisinde mutlaka antiviral ajan başlanmalıdır. Ayrıca yangısal sinir değişikliklerini düzeltmek için B vitamini kompleksleri, yaralar için lokal yara bakım kremleri ve ağrılar için de ağrı kesiciler alınmalıdır. İstirahat ve iyi beslenme hastalığın daha çabuk iyileşmesine önemli katkı sağlar.

Zonadan korunma yolları nelerdir?

Zonadan korunmak mümkündür. 2006 yılında lisans alan ve kişileri zonadan koruyan bir aşı bulunmaktadır. Bu aşı ülkemizde de 2015 yılında bakanlık onayını alarak kullanılmaya başlanmıştır. Tek doz olarak uygulanan bu aşı, zona hastalığının oluşmasını büyük oranda engellerken, aşıdan sonra nadiren oluşan zona hastalığının da şiddetini azaltır. Bu sebeple zona aşısı uygun olan kişilere önerilir. Bazı ülkeler zona aşısını 50 yaş üzerindeki sağlıklı bireylere önerirken, ülkemizde 60 yaş üzerindeki kişilere uygulanabilmektedir. Dermatoloji uzmanının onayı ile tek doz aşı ile insanlar zonadan korunabilir.

Zona hakkında en sık sorulan sorular 

Zona döküntü ve yaraları ne zaman iyileşir?

Yaraların iyileşmesi iki haftayı bulur, ancak ağrılar aylarca devam edebilir. Yaş ilerledikçe bu ağrıların iyileşme süresi uzamaktadır. Bu ağrıya “Post Herpetik Nevralji” de denir. Zonada yaşanan bu sinir ağrıları bazen çok şiddetlenerek gece uykudan uyandırıp uyumaya engel olabilir. Uzun süre bu ağrıları yaşayan hastaların yaşam kaliteleri ciddi oranda düşer. Böyle durumlarda sinir ağrıları için kullanılan Nöroloji bölümü tarafından yazılabilen ilaçların kullanımı da söz konusu olabilmektedir.

Yaşı daha genç olup ek hastalığı olmayan hastalarda, ağrılar en fazla bir ay kadar sürüp geçer. Bu hastalarda klasik ağrı kesicilerin dışında ilaca gerek kalmamaktadır. Ancak yaş ilerledikçe zona hastalığının komplikasyonları artış göstermektedir. 

Zonanın yerleşim yerinin önemi var mıdır?

Zonanın yerleşim yeri çok önem taşır. Zona genellikle sırtta veya göğüs bölgesinde kaburgaların üstünü tutarak, sıklıkla vücudun tek tarafını etkilemektedir. Bunun dışında zonanın gözü içine alacak şekilde yüz, göz, kafa ve kulak gibi çok önemli tutulum yerleri de olabilir. Buna “Oftalmik Zona” denir. Bu en şiddetli zona tiplerindendir ve daha nadir görülmektedir.

Zona aşısı kimlere uygulanmaz?

Kemik İliği ya da organ nakli olan, bağışıklık sistemi baskılanmış kişilere zona aşısı uygulanmamaktadır.

Zona aşısının yan etkileri nelerdir?

Bütün aşılarda olduğu gibi zona aşısında da uygulandığı yerde lokal hassasiyet, kızarıklık gibi komplikasyonları olabilir. Bunların dışında bildirilmiş bir yan etkisi bulunmaz.

Zona bulaşıcı mıdır?

“Zona bulaşıcı mıdır?” sorusu en çok merak edilen konular arasında yer alır. Zona, zona hastalığı olarak bulaşmaz çünkü kendisi ikincil bir hastalıktır. Zonanın primer hastalığı su çiçeğidir. Zona, su çiçeği aşısı olmamış çocuklarda ve daha önce su çiçeği olmamış gebelerde su çiçeği hastalığına neden olur.  Bu neden zona olan kişilerin küçük çocukların ve gebelerin yanına yaklaşmaması gerekir.

Zonanın tekrarlama riski var mıdır?

Zona çok nadir tekrarlayabilir. Erken yaşlarda zona hastalığını geçiren kişiler daha ileri yaşlarda tekrar zonaya yakalanabilir.  Zona çok nadiren de olsa çocukluk yaş döneminde de görülebilmektedir.

Stresin zona üzerindeki etkisi nedir?

Zonanın stresle önemli bir bağlantısı bulunmaktadır. Ağır stres durumları, bağışıklığı bastıran durumlar, kronik hastalıklar, kanser, kemoterapi veya aids gibi ağır enfeksiyonlar zonaya davet çıkarır.

Zonanın diğer isimleri nelerdir?

Zona hastalığına, Herpes Zoster, Zona Zoster, Zoster Zona gibi farklı isimler de verilmiştir.

Zona hastalığı ölüm riski yaratır mı?

“Zona hastalığı öldürür mü?” sorusu sıklıkla sorulan sorular arasında yer alır. Zona hastalığı ölümcül değildir. Ancak hastanın yaşam kalitesini ciddi oranda bozan bir rahatsızlıktır. Çok ağır hastalığı olan insanlarda zona görülmesi, enfeksiyon riskinin ve ağrıların artmasına sebep olarak altta yatan hastalığın kötüleşmesine sebep olmaktadır.

Bitkisel tedavilerin zona tedavisinde yeri var mıdır?

Zona hastalığının tedavisi için önerilen bir bitkisel yöntem bulunmamaktadır. Ancak ağrıların devam ettiği süreçte yoğun sinir ağrısı sebebiyle alternatif yöntemler arasında yer alan akapunktur tedavisi uygulanabilir. Farklı fizik tedavi uygulamalarından fayda görebilen bu hastalar yine aynı ağrılı bölgeye sıcak ya da soğuk uygulamalar yapabilir.

Zona tedavisinde antihistamin ilaçlar kullanılabilir mi?

Zona hastalığında belirtiler arasında bazen kaşıntı da yer alır. Kaşıntıyı gidermek için antihistamin ilaçlar kullanılabilir. Bu hastalığın tedavisinde hastaların semptomlarına göre hareket edilmektedir. 

Zona tedavisine geç kalındığında ne olur?

Zona tedavisinde ilk 72 saat içerisinde antiviral ajan kullanımının başlanması gerekir. Tedaviye geç kalındığında antiviral ajanlar etkisini yitirirken, virüs bu sürede “replikasyon” denilen çoğalma işlemini sağlamış olur. Bu durum tedavinin güçleşmesine ve hastanın daha geç iyileşmesine yol açmaktadır.

Zona başka hastalıklarla karıştırılabilir mi?

Zonanın çok nadir olarak karıştığı hastalıklar bulunmaktadır. Ama Dermatologlar bu tanıyı genellikle muayene ile koyabilmektedir.

21 Aralık 2020

3 Nisan 2020

İletişim Formu

Detaylı bilgi için iletişime geçin.

Bu Konuda Uzman Doktorlar

Sosyal Medya Hesaplarımız
Kolay Randevu Al